Avukatlar, doktorlar, mühendisler, mali müşavirler ve danışmanlar gibi şahsi mesaisine ve mesleki bilgisine dayanarak kendi nam ve hesabına çalışan kişilerin, verdikleri hizmet karşılığında tahsil ettikleri bedeller için düzenlemek zorunda oldukları resmi evraka Serbest Meslek Makbuzu (SMM) denir.

Makbuz düzenlenirken brüt ücret üzerinden Stopaj (Gelir Vergisi Kesintisi) ve KDV (Katma Değer Vergisi) hesaplamaları yapılması kanuni bir zorunluluktur.

SMM Hesaplamasında Temel Kavramlar Nelerdir?

Brüt Ücret: Vergiler (Stopaj ve KDV) hesaplanmadan önceki kök ücrettir.

Net Ücret: Brüt ücretten %20 oranındaki Stopaj kesintisi yapıldıktan sonra kalan, hizmeti verenin cebine girmesi gereken vergisiz çıplak tutardır.

Stopaj (Gelir Vergisi Kesintisi – %20): Makbuz kesilen taraf (eğer vergi mükellefiyse), hizmeti veren kişinin gelir vergisini onun adına devlete ödemek üzere peşin olarak keser. Bu oran standart olarak %20’dir. (Karşı taraf vergi mükellefi olmayan bir şahıssa stopaj sıfır kabul edilir.)

KDV (Katma Değer Vergisi – %20 veya %10): Hizmet bedeli üzerinden devlete ödenmek üzere tahsil edilen vergidir. Avukatlık hizmetlerinde genel KDV oranı %20’dir. Ancak aile hukuku, tüketici hukuku ve çocuk mahkemeleri kapsamındaki bazı danışmanlık ve dava hizmetlerinde KDV oranı %10 olarak uygulanır.

Tahsil Edilen (Ödenecek) Tutar: Karşı tarafın banka hesabınıza veya elden ödemesi gereken nihai tutardır. (Net Ücret + Tahsil Edilen KDV)

KDV Tevkifatı Nedir ve Nasıl Uygulanır?

Serbest meslek mensupları (örneğin avukatlar), belirlenmiş bazı kurumlara (Bankalar, sigorta şirketleri, kamu kurumları, Borsa İstanbul şirketleri, yarı kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar vb.) hizmet verdiklerinde, ortaya çıkan KDV’nin tamamı avukata ödenmez.

Kurum, KDV’nin belli bir oranını (Avukatlıkta genellikle 5/10 oranında) avukat adına doğrudan vergi dairesine yatırmak üzere keser. Buna KDV Tevkifatı denir. Bu işlem, makbuz üzerindeki “Tahsil Edilecek Net Tutarı” doğrudan etkiler.

Brütten Nete mi, Netten Brüte mi?

Netten Brüte Hesaplama: Müvekkilinizle “Cebime net 50.000 TL girecek” şeklinde anlaştıysanız bu yöntemi kullanmalısınız. Sistem bu tutarı brüte tamamlayarak vergileri üzerine ekler.

Brütten Nete Hesaplama: Kurumsal şirketlerle veya asgari ücret tarifeleri üzerinden “Brüt” rakamlar üzerinden anlaştığınız durumlarda kullanılır.

Tahsil Edilecek Tutardan Brüte: “Müvekkil bana KDV dahil toplam 50.000 TL göndersin, vergisini ben içinden ayarlarım” dediğiniz durumlar için en hayat kurtarıcı hesaplama yöntemidir.