Bir borcun vadesi geldiği halde ödenmemesi durumunda, alacaklının parasından mahrum kaldığı süre boyunca uğradığı zararı karşılamak amacıyla talep ettiği yasal bedele Temerrüt Faizi denir. Türk Hukuku’nda temerrüt faizi, borcun niteliğine göre Yasal Faiz ve Ticari (Avans) Temerrüt Faizi olmak üzere ikiye ayrılır.

Geçmişe dönük alacaklarınızı veya icra takiplerinizi başlatmadan önce hangi faiz türünü talep etmeniz gerektiğini bilmek, alacağınızın miktarını doğrudan etkiler.

1. Yasal Faiz Nedir ve Hangi Borçlarda Uygulanır?

Yasal faiz, tarafların sözleşmede aksini kararlaştırmadığı ve ticari bir işin bulunmadığı adi borç ilişkilerinde uygulanır.

Kullanım Alanları: Şahıslar arası borçlar, haksız fiil tazminatları (örneğin trafik kazası sonucu bedeni hasar tazminatları), nafaka alacakları, sebepsiz zenginleşme davaları ve işçilik alacaklarının bir kısmı (kıdem tazminatı hariç ihbar ve diğer tazminatlar).

Güncel Oran: Kanuni (Yasal) faiz oranı yıllardır standart olarak %9 şeklinde uygulanmaktadır. Cumhurbaşkanı kararı ile değiştirilmediği sürece bu oran sabittir.

2. Ticari Temerrüt (Avans) Faizi Nedir ve Kimler İsteyebilir?

Avans faizi, ticari işlerden kaynaklanan alacaklarda uygulanan ve yasal faize göre çok daha yüksek olan faiz türüdür. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirlenir ve ekonomik dalgalanmalara göre sık sık güncellenir.

Kullanım Alanları: Fatura alacakları, cari hesap bakiyeleri, çek ve bonolar (kambiyo senetleri), şirketler arası (tacirler arası) sözleşmelerden doğan alacaklar ve işçi alacaklarından “Kıdem Tazminatı”.

Avantajı: Ticari temerrüt faizi enflasyonist ortamlarda %40, %50 gibi oranlara çıkabildiği için, alacaklının parasının erimesini yasal faize kıyasla çok daha iyi engeller.

3. Temerrüt (Faiz Başlangıç) Tarihi Nasıl Belirlenir?

Faizin işletilebilmesi için borçlunun usulüne uygun şekilde temerrüde düşürülmesi gerekir.

Taraflar arasında sözleşmede veya faturada kesin bir vade tarihi (örneğin: 15 Mayıs’ta ödenecektir) varsa, faiz bu tarihi takip eden günden itibaren işlemeye başlar. İhtarname çekmeye gerek yoktur.

Kesin bir vade yoksa, borçluya noter aracılığıyla gönderilen ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihte veya doğrudan icra takibi açıldığı gün faiz işlemeye başlar.