Evlilik birliği devam ederken anne ve baba tarafından ortaklaşa kullanılan velayet hakkı; boşanma, ayrılık veya ölüm gibi durumlarda yeniden düzenlenir. Çocuğun üstün yararının gözetildiği velayet sürecinin işleyişi şu şekildedir:

• Velayet Hakkının Durumu: Ergin olmayan (18 yaşını doldurmamış) çocukların velayeti, eşlerden birinin vefatı halinde sağ kalan eşe geçer. Boşanma veya ortak yaşamın sona ermesi durumunda ise hakim kararıyla anne veya babadan yalnızca birisine verilir.

• Davanın Dayanağı ve Açılması: Boşanma davasıyla birlikte veya boşanma gerçekleştikten sonra çocuğun velayetini almak (veya değiştirmek) isteyen taraf, Türk Medeni Kanunu (TMK) kapsamında velayet talebini içeren bir dava dilekçesi hazırlayarak süreci başlatır.

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Velayet davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir. Dava, velayet talebinde bulunan kişinin (davacının) kendi yerleşim yerindeki mahkemede açılır. Aile Mahkemesi bulunmayan ilçelerde ise bu davalara Asliye Hukuk Mahkemeleri bakar.